NS introduceert in 2003 de nieuwe sprinterformule. De sprinter is een upgrade van de traditionele stoptrein. Voor de sprinterdiensten moderniseert NS het Stadsgewestelijk Materieel. Daarnaast bestelt de vervoerder nieuwe treinstellen van het type SLT. Ter vervanging van het oude stoptreinmaterieel en de gereviseerde sprinters volgen nog treinstellen van het type FLIRT3 en SNG. Nog voordat het laatste treinstel van laatstgenoemde serie is afgeleverd, start NS de aanbesteding voor een nieuwe reeks sprintermaterieel. 

Na korte proeven met verschillende formules in de jaren ’90, introduceert NS in 2003 het drietreinensysteem met Hogesnelheidstreinen, Intercity’s en Sprinters. De sprinterformule is een combinatie van de traditionele stoptrein en de opkomende lightrailtreinen. Belangrijk kenmerk van de sprinters is de metro-achtige uitstraling, inclusief een compleet nieuwe huisstijl. Het NS-geel en blauw komt hierbij alleen nog terug in accenten op de grotendeels witte treinen.

Tussen 2003 en 2009 laat NS de treinstellen van het type Stadsgewestelijk Materieel uit de jaren ’70 en ’80 in Denemarken reviseren in de nieuwe sprinterformule. Saillant detail is dat de treinstellen bij hun introductie de bijnaam Sprinter krijgen. Door het uitproberen van verschillende concepten verdwijnt deze naam echter weer. Zowel het interieur als het exterieur van de stellen is bij de modernisering aangepast aan de nieuwe sprinterformule. Op elke rijtuigbak verschijnt in grote letters de naam Sprinter.

Omdat de rest van het oude stoptreinmaterieel, het Materieel ’64, niet voor modernisering in aanmerking komt, bestelt NS in 2005 de nieuwe Sprinter Lighttrain. Het nieuwe energiezuinige materieel voldoet nog meer aan het sprinterconcept en is onder andere  voorzien van een lage instap, airco en digitale informatieschermen. Omdat de treinstellen voor korte afstanden bestemd zijn, krijgen ze geen toilet. Dit leidt echter zowel vanuit de reizigers als het rijdend personeel tot veel kritiek. NS besluit mede daarom eind 2010 geen SLT-materieel meer te bestellen. Uiteindelijk zijn van 2008 tot 2012 69 vierwagenstellen en 62 zeswagenstellen afgeleverd. Tussen 2018 en 2021 krijgen de stellen alsnog een toilet.

Omdat NS geen vervolgorders van het SLT-materieel afneemt, blijft een deel van het Materieel ’64 op de baan. Ook het oude beschikbare dubbeldeksmaterieel wordt opgeknapt om nog enkele jaren te kunnen blijven rijden. Omdat de aanbesteding en ontwikkeling van nieuwe treinstellen teveel tijd in beslag neemt en de reizigersaantallen blijven toenemen, doet NS in het voorjaar van 2015 bij het Zwitserse Stadler een spoedbestelling voor 58 treinstellen van het type FLIRT3. Het is voor NS de eerste serie treinstellen die niet speciaal voor de vervoerder is ontwikkeld. De eerste treinstellen verschijnen in december 2016 in de reizigersdienst.

Intussen heeft NS in 2014 bij de Spaanse treinbouwer CAF 118 treinstellen van het type Civity besteld. De treinstellen zijn bestemd als vervanging van de eerste generatie Sprinters en het Dubbeldeksmaterieel uit de jaren ’90 en om het groeiende aantal reizigers een plek te bieden. Het is de eerste keer dat NS voor treinstellen van een bestaand ontwerp kiest. De treinstellen krijgen de naam Sprinter Nieuwe Generatie. Eind 2018 komen de eerste treinstellen bij NS in dienst en volgt een order van nog eens 88 treinstellen. In 2023 moeten alle 206 stellen op het Nederlandse spoorwegnet rijden.

Op 20 juli 2022 wordt bekend dat NS een Europese aanbesteding heeft uitgeschreven voor een nieuwe reeks sprintermaterieel. De nieuwe stellen zijn voornamelijk bestemd voor de verder stijgende reizigersaantallen en niet ter vervanging van bestaand materieel. De eerste fase van de aanbesteding, de zogenaamde Request For Information, heeft als doel hiervan de selectie van mogelijke leveranciers. Begin 2024 verwacht NS de definitieve bestelling te kunnen doen. Dan wordt ook bekend hoeveel treinstellen er nodig zijn voor de 8.000 tot 18.000 zitplaatsen die NS nodig denkt te hebben.

Enkele opties die afwijken van de eerdere generaties sprintermaterieel zijn het gebruik van de treinstellen als Intercity en een mogelijkheid tot eventuele inzet in de regionale verbindingen naar België of Duitsland. Het is de bedoeling dat reizigers vanaf eind 2027 in de nieuwe Sprinter kunnen stappen.

Op de foto’s hieronder is de twintigjarige ‘evolutie’ van de eerste vier generaties sprintermaterieel bij NS te zien. Naast de vormgeving van de treinstellen valt vooral op dat de hoofdkleur wit steeds meer plaatsmaakt voor blauw. Het blauw op de koppen van de SNG-treinstellen zorgt er echter voor dat de stellen slecht zichtbaar zijn. Na een noodlottig ongeval besluit NS deze vanaf 2021 geel te maken. Later worden ook de koppen van de SLT- en FLIRT-treinstellen geel gemaakt.

Lees hier het persbericht van NS over de start van de aanbesteding van een nieuwe reeks sprintermaterieel. De projectnaam is vooralsnog Sprinter 5e Generatie.

Zie voor verdere specificaties Tenderned.nl

Op de foto boven dit artikel rijdt SNG-treinstel 2751 op 18 maart 2022 als sprinter van Utrecht Centraal naar Zwolle bij Hattemerbroek de Hanzeboog op. De reeks SNG-treinstellen is nog niet helemaal in dienst als NS de aanbesteding van weer een nieuwe generatie sprintermaterieel start.